DOĞUMU
İsmi ve eseri ile meşhur olmasına rağmen Ebu Talib el-Mekkî’nin ne zaman doğduğu bilinmemektedir. Hayatından bahseden kaynaklarda fazla, yeterli ve detaylı bilgi yoktur. Sadece onun aslen İran’ın batısındaki Cebel38 (Bağdat ile Vasıt arasındaki dağlık) bölgesinden olup, daha sonra Mekke’ye hicret etmiş olduğu zikredilmektedir.
Mekke’de uzun süre kaldığı ve burada yetiştiği için Mekkî nisbetini almıştır. Kaynaklar bu hicretin sebepleri hakkında bilgi vermemektedir. Belki, pek çok kişide olduğu gibi el-Mekkînin hicretinde de “Hz. Peygamber’e yakın olma” fikri etkili olmuş olabilir.39
Ebu Talib el-Mekkî’nin vefatından sonra kaleme alınmış sûfîlerin hayatlarından bahseden eserlerde de onun hakkında bilgi verilmemektedir.
Mesela, Ebu Talib el-Mekkî’nin vefatından sonra kaleme alınmış Sülemî’nin (ö.412/1021) Tabakatu’s-Sûfiyye’sinde bilgi verilmemekte, aynı şekilde Ebu Nuaym el-Isfahanî’nin (430/1038) çok sayıda zahid ve sûfînin hâl tercemesini anlatan ve oldukça hacimli olan Hılyetu’l-Evliya’sında da Ebu Talib hakkında söz edilmemektedir.
Halbuki Ebu Talib ile Ebu Nuaym aynı hocalardan ders okumuşlardır; her ikisi de Ali b. Ahmed el-Masisî (ö.364/974), Ebu Bekir el-Acurrî (360/970), Ebu Bekir b. el-Mufîd (ö.378/988) ve Ebu Bekir b. Hallâd en-Nusaybî’nin (359/969) derslerini takip etmişlerdir. Bu durum şu meşhur sözü desteklemektedir:
“Aynı asırda yaşamak, birbirini tanımaya bir perdedir.”
Kuşeyrî de (465/1072), Risale’sinde Ebu Talib’i ne şeyhleri arasında zikretmekte, ne de sözlerinden nakilde bulunmaktadır.
İbnu’l-Cevzî (597/1200) Sıfatu’s-Safve’sinde de bu yolu takip etmekte ve Bağdat’ın ismi bilinmeyen abidlerine yer verirken, Ebu Talib hakkında bilgi vermemektedir.
Bunların dışında Ferîduddin Attar (620/1220) Tezkiretu’l-Evliya’sında, İbnu’l-Mülakkın (804/1401) Tabakatu”l-Evliya’sında, Şa’ranî (ö.973/1565)
Tabakatu’l-Kubra’sında ve Münavî (1031/1621) el-Kevakibu’d-Duriyye’sinde Ebu Talib el-Mekki hakkında bilgi vermemektedirler.40
Bunun yanında bazı tarihi kaynaklarda Ebu Talib el-Mekkî’den kısa da olsa bahsedilmekte ve terceme-i hâli ile meşhur hıcaları verilmektedir.41
